Тешле тешләр - механик системаларда көч тапшыруны тәэмин итүче төп элементлар. Тешле тешләрнең формасы, зурлыгы һәм урнашуы тешле тешләрнең ни дәрәҗәдә нәтиҗәле тоташуын, күпме йөк күтәрә алуын һәм эшнең ни дәрәҗәдә шома булачагын билгели. Еллар дәвамында инженерлар югары төгәллекле робототехникадан алып авыр йөк ташу җиһазларына кадәр төрле сәнәгать ихтыяҗларын канәгатьләндерү өчен берничә тешле теш төрен эшләделәр. Бу төрле төрләрне аңлау теләсә нинди куллану өчен дөрес тешле тешләрне сайлау өчен бик мөһим.
Иң киң таралган тешле теш төрләренең берсе - туры яки штангалы тешле теш. Бу конструкциядә тешле тешләр тешле теш күчәренә параллель рәвештә киселгән, бу параллель валлар арасында хәрәкәтне гади һәм нәтиҗәле тапшыру мөмкинлеген бирә. Штангалы тешле тешләрне җитештерү җиңел һәм чыгымнары аз, ләкин алар югары тизлектә югарырак тавыш һәм тибрәнү тудыра. Алар уртача тизлек кушымталары өчен иң яхшысы, анда гадилек һәм ныклык тавышны киметүдән мөһимрәк.
Спираль тешле тешләр әйләнү күчәренә почмак ясап киселә. Бу почмаклы конструкция тешләрнең әкренләп тоташуын тәэмин итә, бу шпиль тешле тешле тешләр белән чагыштырганда тавыш һәм тибрәнүне киметә. Спираль тешле тешләр шулай ук югарырак йөк күтәрүчәнлеккә һәм шомарак хәрәкәткә мөмкинлек бирә. Бу өстенлекләр аркасында спираль тешле тешләр автомобиль трансмиссияләрендә, конвейерларда һәм авыр техникада киң кулланыла. Алар параллель һәм кисешкән валлар арасында хәрәкәтне тапшыра ала, шпиль тешле тешләргә караганда күбрәк сыгылучанлык бирә.
Конуслы шестерняларТешләр кисешкән валлар арасында хәрәкәтне еш кына туры почмакта үткәрә торган шестернялар өчен эшләнгән. Тешләр туры, спираль яки нуль (кәкре, ләкин почмаксыз) булырга мөмкин.Туры конуслы шестерняларТешләр шпильлы тешле тәгәрмәчләр кебек эшли һәм җитештерүе җиңелрәк, ләкин алар шау-шулырак. Спираль конуслы тешле тәгәрмәчләр, киресенчә, шомарак тоташу һәм тынычрак эшләү тәэмин итә, бу аларны югары тизлекле яки югары йөкләнешле кушымталар өчен, мәсәлән, автомобиль дифференциальләре һәм аэрокосмик редукторлар өчен яраклы итә.
Чүчкән шестернялартешләр тагын бер уникаль дизайнны күрсәтә, анда бер шестерня червяк тәгәрмәче белән винтлы челтәргә охшаган. Теш белән бәйләнеш тәгәрәү урынына шуышып бара, бу югары редукция коэффициентларына һәм хәрәкәтне туры почмакта тапшыру мөмкинлегенә китерә. Червяк шестерня тешләре компактлык һәм үз-үзен бикләү мөмкинлеген таләп итүче кушымталар өчен бик яхшы, мәсәлән, лифтлар, конвейер системалары һәм көйләү механизмнары. Ләкин, аларның нәтиҗәлелеге, зуррак ышкылу аркасында, башка шестерня тешләре белән чагыштырганда түбәнрәк.
Балык сөяге һәм икеләтәhэликуляр шестернялартешләр - спираль тешле тәгәрмәчләрнең алдынгы версияләре. Аларның конструкциясендә капма-каршы юнәлештә киселгән ике спираль теш җыелмасы бар, алар күчәр сызыгын юкка чыгара. Бу аларны авыр техника һәм диңгез кушымталары өчен идеаль итә, анда югары көч тапшыруы яннан этәрү көчләресез таләп ителә. Балык сөяге тешле тәгәрмәчләр шулай ук шома һәм тыныч эшли, гәрчә җитештерү катлаулылыгы аларны кыйммәтрәк итсә дә.
Белон тешле җайланмалар классификациясе
| Функциональ классификация | Машина төре | Тешле җайланманың төп функциясе | Гадәти кулланылган җиһаз төре |
| Электр энергиясен тапшыру һәм бүлү | Редуктор / Редуктор / Трансмиссия | Чыгыш тизлеген һәм моментны үзгәртегез, яки көчне төрле күчәрләргә таратыгыз. | Шпор, Спираль, Конус, Сувлы Тешле Теш |
| Авыл хуҗалыгы кырлары эшләре | Авыл хуҗалыгы техникасы (тракторлар, урак комбайннары, культиваторлар) | Катлаулы кыр шартларында югары момент чыгаруны тәэмин итә, көч агымын бүлә һәм тапшыру юнәлешен үзгәртә. | Спираль конус, планетарий, шпора |
| Хәрәкәт юнәлешен үзгәртү | Дифференциаль | Көчне туры почмакта (яки билгеле бер почмакта) тапшырыгыз һәм ике чыгыш күчәренең төрле тизлектә әйләнүенә мөмкинлек бирегез. | Кыек, Спираль Кыек |
| Югары төгәллекле позицияләү һәм контроль | Робототехника / Автоматика | Хәрәкәтне төгәл тапшыру, буын почмакларын контрольдә тоту һәм кабатланырлык позицияләү. | Планетар, Гармоник Йөрткеч, Циклоидаль Тешле ... |
| Авыр йөк һәм инженерлык техникасы | Төзелеш / Тау-кен җиһазлары | Югары йөкләнешле һәм каты мохиттә зур момент чыгару һәм ныклык тәэмин итә. | Планетар, Зур Спираль, Шпилькалы Тешле ... |
| Аэрокосмик һәм югары тизлекле кушымталар | Очкыч двигательләре / турбиналары | Җиңел һәм югары төгәллек таләп итә торган гаять югары тизлектә нәтиҗәле һәм шома көч тапшыру. | Югары төгәллекле спираль, конуслы шпилька |
| Күтәрү һәм тарту көче | Краннар / Күтәргечләр | Авыр әйберләрне күтәрү һәм элеп кую өчен зур киметү коэффициентларын һәм бикләү мөмкинлеген тәэмин итә. | Чүпрәле, Шпорлы җиһаз |
Бу киң таралган төрләрдән тыш, инженерлар еш кына тешләрнең геометриясен эш сыйфатын яхшырту өчен үзгәртәләр. Мәсәлән, профильне күчерү һәм тешне каплау кырыйлар белән контактны киметергә һәм йөкләнеш бүленешен яхшыртырга ярдәм итә. Робототехника һәм аэрокосмик кебек югары төгәллекле өлкәләрдә махсус теш дизайны аша кире йогынтыны минимальләштерү төгәллекне һәм ышанычлылыкны тәэмин итә.
Тешле тешләр төрен сайлау күп факторларга бәйле, шул исәптән йөкләнеш таләпләре, эш тизлеге, теләгән нәтиҗәлелек, тавыш чикләүләре һәм җитештерү бәясе. Мәсәлән, тишле тешләр гади машиналар һәм уртача йөкләнешләр өчен җитәрлек, ә спираль якиспираль конуслы тешле тәгәрмәчтешләр тынычрак һәм нәтиҗәлерәк югары тизлекле системалар өчен кирәк. Сув тешле тешләр компакт, югары редукцияле кушымталар өчен сайлана, ә балык сөяге тешләре тотрыклылык һәм баланс мөһим булганда сайлана.
Нәтиҗә ясап шуны әйтергә мөмкин, тешле дөңгелләр төрләре машина төзелешенең нигезен тәшкил итә, төрле хәрәкәт һәм көч тапшыру проблемалары өчен махсус чишелешләр тәкъдим итә. Белон тешле дөңгелләрнең гадилегеннән алып спираль конус яки балык сөяге тешләренең катлаулылыгына кадәр, һәр конструкция автомобиль һәм аэрокосмик тармаклардан алып робототехника һәм авыр җиһазларга кадәр төрле тармакларга хезмәт күрсәтүче уникаль өстенлекләргә ия. Технология алга киткән саен, тешле дөңгелләрнең геометриясен, материалларын һәм җитештерү техникаларын тагын да камилләштерү сансыз кушымталарда тешле дөңгелләрнең эшчәнлеген, нәтиҗәлелеген һәм ныклыгын арттырачак.
Бастырылган вакыты: 2025 елның 2 сентябре